ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ: ದಶಕಗಳಾದರೂ ಬಡವರ ಕೈ ಸೇರದ ಭೂಮಿ ಏಕೆ?

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಬಡವರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋರಾಟ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಆ ಹೋರಾಟದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಚಾರ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಮುದಾಯದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಆಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕಾದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು.

ಏಕೆಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಅದು ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಅದು ಆ ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಭೂಮಿ ಇದ್ದರೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಾಕಬಹುದು, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬಹುದು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಡ ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಜನರ ಬದುಕಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಆಧಾರ.

ಹೀಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಗೆ ತಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರೆ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೋರಾಟ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದಲ್ಲ. ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಯಾವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಯಾವುದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಆದ್ಯತೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದೂ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸೆಂಟ್ಸ್ ಮನೆ ನಿವೇಶನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ, ಭೂಹೀನ ಜನರಿಗೆ ಭೂಮಿ ನೀಡಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭೂ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಇದರ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ‘ಎಷ್ಟು ಸೆಂಟ್ಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಿಂತ ‘ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು.

ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅವರು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಥವಾ ಅದರಾಚೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿ ದೊರೆತರೆ, ಆ ಭೂಮಿ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ನಿವೇಶನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಲ್ಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಇಂದಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಡಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಡ ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿ ಎಂದು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಭೂಮಿ ಇಂದು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಹ ಭೂಹೀನರ ಕೈ ಸೇರಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಇನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವವರು ಕೂಡ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ ಕೊಡಿಸುವುದು ಒಂದು ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ; ಅದು ಆ ಕುಟುಂಬದ ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನಿರ್ಧಾರ. ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಇರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಒತ್ತುವರಿ ಇದ್ದರೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು, ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅರ್ಹರಿಗೆ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಇದು ಭೂಹೀನ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಸೆಂಟ್ಸ್ ಜಾಗ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಮನೆ ನಿವೇಶನ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಭೂಹೀನರು, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಭೂಮಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಪ್ರದೇಶ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಂದಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘Depressed Classes’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ’ ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನಿವೇಶನ ಹಂಚಿಕೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ದೇಶವೇ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ‘ಡಿಸಿ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ‘Depressed Classes’ ಎಂಬ ಅಂದಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವರ್ಗೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇ ಭೂಹೀನ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಭೂಮಿ ಒದಗಿಸಿ, ಅವರು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ‘ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟು ಸೆಂಟ್ಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ?’ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ‘ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿ ಬದುಕಲು ಭೂಮಿ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?’ ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಾದರೂ, ಈ ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂ ಮಂಜೂರಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಭೂಮಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿರುವ ಹಲವು ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಮಂಜೂರಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಭೂಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇತ್ತು.

ಆದರೆ ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಕಥೆಯೂ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು, ಬೇರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿರುವುದು, ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆಗಳಷ್ಟಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 8,509 ಎಕರೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ 5,698 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಇತರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೇ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ, ಸರ್ವೇ ನಂಬರ್‌ವಾರು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ನಿಜವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಕೈ ಸೇರಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದೆ? ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವೇನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಾಲೂಕುವಾರು ಮತ್ತು ಸರ್ವೇ ನಂಬರ್‌ವಾರು ಲೆಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. 2016–17ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ವಿವಿಧ ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಉಳಿದಿರುವ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಹ ಭೂಹೀನರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದವು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವೂ ಉಳಿದಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅರ್ಹರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಭೂಮಿ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯೂ ನಡೆದಿತ್ತು.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಿರಂತರ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಇಂದು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಭೂನೀತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ 2019ರಿಂದ 2023ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ವಿವಿಧ ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿ, ಉಳಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭೂಹೀನರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಒತ್ತುವರಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದವು. ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

2023ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಹ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಇದಾದ ಬಳಿಕವೂ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಸುಮಾರು 190 ಎಕರೆ ಎಂದು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅರ್ಜಿಗಳು ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಬಾಕಿ ಇರುವುದೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮನೆ ನಿವೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅಂದರೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಕೇವಲ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,977 ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಹೀನರಿಂದ ಬಂದ ಅರ್ಜಿಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಆದಾಯ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಇದರ ನಡುವೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿರುವ ಆರೋಪವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಉಳಿದಿರುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಗ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಒತ್ತುವರಿ ಕುರಿತ ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ವೇ ನಂಬರ್‌ವಾರು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ‘ಭೂಮಿ ಎಷ್ಟು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಿಖರ ಉತ್ತರ ಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿವೆ, ಭರವಸೆ ನೀಡಿವೆ, ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿವೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿವೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಂತರವೂ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏಕೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇದು ಯಾರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಉಳಿದಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಒತ್ತುವರಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಅರ್ಹ ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಹೀನ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ನೀಡುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಒಂದು ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಲ್ಲದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿ ದೊರೆತರೆ ಅದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಸೈಟ್ ಹಂಚಿಕೆ’ಯಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕವೂ ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ಹೊರಬರದಿರುವುದು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಈಗ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಸವಾಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಯಾವ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಇತ್ತು, ಎಷ್ಟು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಯಾರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಹ ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವವರಿಗೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಹೋರಾಟದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಹತ್ತು ಸೆಂಟ್ಸ್ ನಿವೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಬೇಕಾದ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಭೂಮಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಅದೇ ಜನರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಇದು.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭೂಹಕ್ಕಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಯಮಗಳು, ದಶಕಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು—ಡಿಸಿ ಮನ್ನಾ ಭೂಮಿಯ ಕಥೆ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದು ಭೂಮಿಯ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ.

“ಭೂಮಿ ಇದ್ದರೂ ಭೂಹೀನರು ಏಕೆ?” ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ