ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 1956, ಬೋಧಿಸತ್ವ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರು ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ವಿಶ್ವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 2500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿರೂಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಳ ಆದರೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ನಾಮಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ – ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಮಾನವನು ಇದುವರೆಗೆ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಒಳನೋಟವಾದ ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮವನ್ನು, ಅದರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ ಭೌತಿಕ ವಿನಾಶದಿಂದ ಅದೃಶ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ರಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರು. 2200 ವರ್ಷಗಳ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿರೂಪಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಅದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಿದರು: ತರ್ಕಬದ್ಧ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಕರುಣಾಳು, ಪ್ರೀತಿಯ, ಸುಂದರ, ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ವಿರೋಧಿ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದ, ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಮಾನವೀಯ ಮಾರ್ಗ, ನಿರಂತರ ಸ್ವ-ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ‘ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ನಿರಂತರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಸ್ವಯಂ’ ಅನ್ನು ವಾಸ್ತವದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿದರು.
ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ನಂತರ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರಿಗೆ ಸಾಕ್ಯಮುನಿ ರಚಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ತಿ-ರತನ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮ-ಸಂಘದ ಮೂಲ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಐಕಾನೊಕ್ಲಾಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು; ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅದು ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ‘ಸತ್ಯ’ವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಅದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯೆನಿಸಿತು.
ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮದ ಆಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ತಮ್ಮ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಮನವಿಗೆ ಸಾಕ್ಯಮುನಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ್ದರು. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವಂತೆ ಸಾಕ್ಯಮುನಿಯನ್ನು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಸಾಕ್ಯಮುನಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ‘ದಿ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅವರ ಧಮ್ಮ’ದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಅವರ ಉತ್ತರವು “ಧಮ್ಮವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ತತ್ವವು ಮನುಷ್ಯನ ಅಧಿಕಾರದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಬದುಕಬೇಕು. ತತ್ವಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಧಿಕಾರ ಬೇಕಾದರೆ ಅದು ತತ್ವವಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಧಮ್ಮದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಕರೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೆ, ಅದು ಧಮ್ಮವಲ್ಲ.” (ಪುಸ್ತಕ 3, ಭಾಗ 1, 1957) ಎಂದು ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದರು.
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬುದ್ಧ-ಧಮ್ಮ-ಸಂಘವು, ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಜೀವನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ, ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಅವರಿಗಿತ್ತು.
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಬುದ್ಧನು ವಿಶಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದನು ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದನು. ಅವರು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು; ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪುರುಷನ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮಾನತೆ. ಸಕ್ಯಮುನಿ ಅಂತಹ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಬುದ್ಧನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ತುಂಬಾ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಜಾವಾಗಿವೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಮೋಕ್ಷದ ಕಾಳಜಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಎಂದು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು.
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಬುದ್ಧನ ಈ ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಶ್ಲೇಷಸಿದರು.
ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತವದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವರು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಒಳನೋಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜನರನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದರು, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು (22): ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು, ಒಂದು ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ, ಎರಡು ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು, ಎಂಟು ದೃಢೀಕರಣ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು, ಒಂದು ಭರವಸೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಮಾಣ, ‘ನಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅವನ ಧಮ್ಮದ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 1956 ರಂದು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಕಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ವತಃ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ಈ ತರ್ಕಬದ್ಧ, ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳೇ ನೈಜಮೂಲ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಮಾದರಿಯ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ 22 ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮನೋ-ತಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಕೀಯ-ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ, ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ-ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಇವು.
ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಈ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ಅಡಿಪಾಯವು ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ದೃಢವಾದ ನೈತಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೇರೂರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡು, ಮಾನಸಿಕ ಅಧೀನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅವಮಾನ, ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ನರಮೇಧದಿಂದ ‘ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ’ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು . ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ, ‘ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ’ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು, ‘ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ನಿರಾಕರಣೆ’ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಯಿತು, ‘ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ’ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ‘ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಿಮೋಚನೆ’ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 1956 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು, ಭಾರತದ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ಆನ್ಟೋಲಾಜಿಕಲ್ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು.
ಮೂಲ S ಹೈಲೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ದರೋಕಾರ್
ಸುಬೋದ್ N W
ಬೋಧಿಶ್ರೀ
ಅನುವಾದ ಡಾ ಎನ್ ಮೌರ್ಯ
