ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ನಿಧನ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಟನಾದ ಅಪರೂಪದ ಪಯಣ

ಮುಂಬೈ/ಗೋವಾ: ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿರಿಯ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರು 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8ರ ಗುರುವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಗೋವಾದ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ವೈದ್ಯರು ಅವರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪುತ್ರ ಮಲ್ಹಾರ್ ಪಾಟೇಕರ್ ನಿಧನವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಶೋಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟನಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಪಯಣ, ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಸೇನಾ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು.

ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಟೇಕರ್‌ನಿಂದ ‘ನಾನಾ’ ಪಾಟೇಕರ್‌ವರೆಗೆ

1951ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುರುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಟೇಕರ್ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಅವರು ಮುಂಬೈನ ಸರ್ ಜೆ.ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ರಂಗಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ನಂಟು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದೇ ರಂಗಭೂಮಿ ಅನುಭವ ಮುಂದೆ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಯಿತು.

1978ರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರವೇಶ

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರು 1978ರ ‘ಗಮನ್’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿನಯ ಶೈಲಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.

1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು.

‘ಸಲಾಂ ಬಾಂಬೆ!’, ‘ಪರಿಂಡಾ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಗಮನ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ‘ಪರಿಂಡಾ’ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ಶಿಖರ

1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.

‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

ನಂತರ ‘ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿ’, ‘ಖಾಮೋಶಿ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್’, ‘ಅಂಗಾರ್’, ‘ತಿರಂಗಾ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ನಟ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

1991ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಪ್ರಹಾರ್: ದಿ ಫೈನಲ್ ಅಟ್ಯಾಕ್’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಿನಿಮಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸೇನಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದರು.

ಅವರಿಗೆ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗಿನ ನಂಟು ಸಿನಿಮಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಆರ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ 2013ರಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಕಾಮಿಡಿವರೆಗೂ

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಎಂದರೆ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಭಿನಯ ಎಂಬುದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರ.

ಆದರೆ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ‘ವೆಲ್‌ಕಮ್’ ಸಿನಿಮಾ ತೋರಿಸಿತು.

ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ‘ಉದಯ್ ಶೆಟ್ಟಿ’ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದ ನಟನೊಬ್ಬ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.

ನಂತರ ‘ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಅಭಿನಯವೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.

‘ನಟಸಮ್ರಾಟ್’ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯ

ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು.

2016ರ ‘ನಟಸಮ್ರಾಟ್’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿದ ಅಭಿನಯ ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.

ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದ್ದ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ರೈತರಿಗಾಗಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್

ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೊರಗಡೆಯೂ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಕಾಡಿದ್ದವು. ನಟ ಮಕರಂದ ಅನಾಸ್ಪುರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರು NAAM Foundation ಮೂಲಕ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ನೆರವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರಿಗೆ 2013ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ನಟನಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಂತ್ಯ

‘ಪರಿಂಡಾ’ಯ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರದಿಂದ ‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’ನ ತೀವ್ರ ಅಭಿನಯದವರೆಗೆ, ‘ಅಬ್ತಕ್ ಛಪ್ಪನ್’ನ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ‘ವೆಲ್‌ಕಮ್’ನ ಉದಯ್ ಶೆಟ್ಟಿವರೆಗೆ, ‘ನಟಸಮ್ರಾಟ್’ನ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದನಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯವರೆಗೆ—ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಪಯಣ ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧ್ವನಿ, ದೇಹಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ನಿಧನ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ನಟನಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಪಯಣ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದ, ಸೇನಾ ಸೇವಕ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಇದೇ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿಶೇಷತೆ.