ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಸೌಜನ್ಯ ಅವರ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದ ಮರುತನಿಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿರುವ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಐಜಿಪಿ ಎನ್. ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಐವರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡವನ್ನು (SIT) ರಚಿಸಿ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಮರುತನಿಖೆಯನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಸ್‌ಐಟಿ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್, ಸಿಐಡಿ ಅಥವಾ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೊಸ ತನಿಖಾ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನವೂ ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಎಸ್‌ಐಟಿಯ ನೇತೃತ್ವ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದೀಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾದ ವಾದವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಎಸ್‌ಐಟಿ ರಚನೆಯು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ನಿರ್ದೇಶನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ ನಡೆದಾಗಲೂ ಅಥವಾ ನಂತರದ ತನಿಖಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ ಐಜಿಪಿ ಎನ್. ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ನೇರ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ತಂಡದಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ತನಿಖಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಇದೇ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಹಿಂದಿನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಂಡದಲ್ಲಿರಬಾರದು’ ಎಂಬ ತಾಂತ್ರಿಕ ಷರತ್ತಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬೇಕೇ, ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಮುಕ್ತ ತನಿಖೆಯ ಆಶಯವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿರುವವರು, ಎನ್. ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಇಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಗೆ ನೇಮಿಸಿರುವುದು ತನಿಖೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂಗಳೂರು ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಸಿ.ಎಚ್. ಸುಧೀರ್ ಕುಮಾರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದರೆ, ತನಿಖೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಅನುಮಾನಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಪದಶಃ ಪಾಲನೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ತನಿಖೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಎಸ್‌ಐಟಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, ಹೊಸ ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿಂದಿನ ನೇರ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತಿನ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ತನಿಖೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆಯ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ಹುದ್ದೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
14 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನ್ಯಾಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೌಜನ್ಯ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಮರುತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಸ್‌ಐಟಿ ರಚನೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ, ತನಿಖೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮರುತನಿಖೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ತನಿಖೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರದಿ ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದೇ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಬಹುದು.
